ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਿ ਤੋਂ ਕੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ, ਹਰ ਘਰ ‘ਚ ਇਸ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹੈ ਮੰਗ

ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਿ ਤੋਂ ਕੀ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ, ਹਰ ਘਰ ‘ਚ ਇਸ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹੈ ਮੰਗ

KOROTANY JALANDHR PUNJAB INDIA, :ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ 2019 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਹਨ। 5 ਅਗਸਤ, 2019 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਧਾਰਾ 370 ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦਰਾਮਦਾਂ ‘ਤੇ 200 ਫੀਸਦੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੋਸਟ ਫੇਵਰਡ ਨੇਸ਼ਨ (MFN) ਦਰਜਾ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਬੰਧ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 2.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਵਪਾਰਕ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਮਾਨ ‘ਚ ਕਾਫੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਨਮਕ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਮਿੱਟੀ, ਗੰਧਕ, ਤਾਂਬਾ, ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਫਲ, ਖਣਿਜ ਬਾਲਣ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਉੱਨ ਅਤੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਪਾਹ, ਐਨਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਪਟਿਕਸ, ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕਨਫੈਕਸ਼ਨਰੀ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚੱਟਾਨ ਲੂਣ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ
ਲੂਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੌਕ ਲੂਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਟਾਨ ਨਮਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੇਵੜਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੂਣ ਦੀ ਖਾਣ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਮਕ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 3.25 ਲੱਖ ਟਨ ਲੂਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਕ ਸਾਲਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਕੋਚੀ, ਮੁੰਬਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਾਲ 2018-19 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੱਟਾਨ ਨਮਕ ਦਾ 99% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲ 2019-20 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਯੂਏਈ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਟਾਨ ਨਮਕ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਲੂਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਚਿੰਤਤ ਹਨ
ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਖੁਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਾਮਾਨ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਪਾਹ, ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਰੇਸ਼ੇ, ਕੌਫੀ, ਚਾਹ, ਮਸਾਲੇ, ਰੰਗ, ਤੇਲ ਬੀਜ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।