ਕੀ ਇਹ ਟਰੰਪ ਦੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਯੋਜਨਾ ਹੈ? ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ-‘ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ’

ਕੀ ਇਹ ਟਰੰਪ ਦੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਯੋਜਨਾ ਹੈ? ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ-‘ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ’

( KOROTANY ) ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕਾਵਟ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਵਾਂਗ ਜਾਪ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਊਰਜਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ “ਅਣਜਾਣ ਖੇਤਰ” ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਚੋਕਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਜੰਗੀ ਜੋਖਮ ਕਵਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?

ਦ ਇਕਨਾਮਿਸਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, ਰਿਫਾਈਂਡ ਉਤਪਾਦ, ਐਲਐਨਜੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਤਰਲ, ਖਾਦ, ਮੀਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੰਕਟ ਈਰਾਨ ਦੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਝਟਕੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲਗਭਗ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

‘ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ’

ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਜੋਖਮ ਕਵਰੇਜ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। “ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ। “ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।”

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 15 ਤੋਂ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਐਲਐਨਜੀ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤੰਗ ਜਲ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੁੱਪੀ

ਇਹ ਵਿਘਨ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਬੀਮਾ ਸੰਕਟ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।