ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਡਾ. ਸਤਿਆਪਾਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਵਿਰਸਾ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਲਾਨਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਪਲਬਧੀ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣੀ
( KOROTANY ) ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਡਾ.) ਸਰੋਜ ਰਾਣੀ, ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਾਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ:
ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ’
(ਡਾ. ਸਤਿਆਪਾਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਵਰਸਾ ਵਿਹਾਰ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ)
ਕਲਾਕਾਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਰਪਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸੱਚੇ ਕਲਾਕਾਰ ਤੀਸਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਰਕ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਖਾਸ ਮਕਾਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕਲਾਕਾਰ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ ਨਿਵਾਜਿਆ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਵੰਦਨਾ ਭਾਰਤੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਘਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਸੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ-ਇੱਕ ਕੱਚ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਦੂਜੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਈ-ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਕੰਧ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ-ਜੀਨਸ ਅਤੇ ਟੌਪ ਪਹਿਨੇ-ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਪਈ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ ਬਾਜ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾਤ, ਇਕੱਲਾਪਣ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਵਰਗੇ ਗਹਿਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ, ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਭੂਤਕਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਜਾਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਪਕ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਉਮੀਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਲੈਂਪ ਫੜੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਗੁਲਾਬ ਹਨ-ਗ਼ਮਾਂ ਵਿਚ ਖਿੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸਮਾਂਤਰੀ ਹੈ।ਸੁਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸਧਾਰਨ ਹੈ ਤੇ ਪੇਚੀਦਾ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ ਜੂੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰ-ਗਿਲ ਦੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿਖੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਰੇਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੱਕ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖੋਜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਵੇਸ਼, ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਹ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ-ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੱਚੀਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਸੂਤਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਪੂਨਮ ਰਾਣਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ। ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ -ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕਾਂ—ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਜਾਤੀ ਪਹਿਚਾਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਪੰਚਮ ਗੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟੈਕਸੀ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਛੱਤ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਡਰਾਈਵਰ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਔਰਤ ਯਾਤਰੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ‘ਮਾਸੀ’ ਬਿੱਲੀ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਿਵਮ ਗੁਲਾਟੀ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਿੱਲੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਰੀਨਾ ਭਟਨਾਗਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਬੁਣਦੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਧੀਮਾਨ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰਲੇ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਤਿਕਾ ਵਰਮਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਲੁਕੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵੱਈਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਠੰਢੀਆਂ, ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼। ਗੁਰਮੀਤ ਗੋਲਡੀ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਾਉੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਇਹ ਰੰਗਤਮਈ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਧਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਸਕਣ। ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਨਾਤਾ ਬੜਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਪਰ ਜਾਨਵਰ ਅਸਲ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਾਕਾਰ ਬੀਜ ਦੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨਜਾਣ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਚੇਤ ਹਨ।
ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਸਜਾਵਟ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਰਪਣ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਥਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾ. ਸੁਚਰਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਾਂ।
ਡਾ. ਸੁਚਰਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਏਪੀਜੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਰਥਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
More Related Stories
3 साल की सर्विस के बाद 253 मास्टर कैडर टीचरों को नौकरी से निकालना गलत: MLA सुखविंदर सुखी
ਇਂੰਨੋਸੈਂਟ ਹਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕਮਲੇਸ਼ ਬੌਰੀ ਜੀ ਦੀ ਬਰਥ ਐਨੀਵਰਸਿਰੀ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਫਾਊਂਡਰਜ਼ ਡੇ
ਆਪ’ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਆਈ.ਆਰ. ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੀ ਯੋਗ ਵੋਟ ਹਟਾਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ : ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ